Հոգեբանական մանիպուլյացիա․ պարզ նշաններ, որ ձեզ օգտագործում են

Երբևէ զգացե՞լ եք, որ ինչ–որ մեկի ներկայությամբ կարծես ձեր մտածողությունը փոխվում է։ Թվում է, թե  որոշումներ եք ընդունում ինքներդ, բայց հետո հասկանում եք, որ դրանք իրականում ձեր ցանկությունները չէին։ Կամ խոսակցության ավարտին զգում եք մեղավորություն, ամոթ կամ անհասկանալի պարտավորվածություն, չնայած որ ոչինչ սխալ չէիք արել։

 Սա պատահականություն չէ, այլ հոգեբանական մանիպուլյացիայի ամենատարածված  հետևանքներից մեկն է։

---

Ի՞նչ է հոգեբանական մանիպուլյացիան իրականում

Հոգեբանական մանիպուլյացիան մարդու վրա ազդեցություն գործելու մեթոդ է, որի նպատակը նրա վարքը, որոշումները կամ զգացմունքները վերահսկելն է՝ առանց նրա գիտակցված համաձայնության։

Այն հիմնված է չորս  կարևոր հոգեբանական կետերի վրա․

• վախ,

• մեղքի զգացում,

• Խղճահարություն

• կախվածություն։

  
  

Մանիպուլյացիան կարող է հանդիպել բոլոր տիպի հարաբերություններում՝

• զուգընկերների միջև,

• ծնող-երեխա հարաբերություններում,

• ընկերական կապերում,

• աշխատավայրում՝ ղեկավար-աշխատակից հարաբերություններում:

Այն հաճախ սկսվում է աննկատ, գրեթե անտեսանելի։ Այն չի գալիս որպես հրաման կամ ակնհայտ ճնշում։ Այն գալիս է քնքուշ մտահոգությամբ, գեղեցիկ և գրավիչ խոսքերով  և «քեզ համար եմ ասում» արտահայտություններով։ Բայց սրանք հենց այն նուրբ թելերն են, որոնցով մանիպուլյատորները սկսում են ղեկավարվել ուրիշների զգացմունքները, որոշումները և ինքնագնահատականը։

---

Ինչպե՞ս հասկանալ, որ ենթարկվում եք մանիպուլյացիայի

Մանիպուլյացիայի ամենակարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ սկզբում այն չի երևում։ Այն ընդգրկում է մի ամբողջ հոգեբանական գործընթաց, որի հիմնական նշաններն են ․

1. Մշտական մեղավորության զգացում

Մանիպուլյատորները հաճախ ստիպում են, որպեսզի մարդը իրեն պատասխանատու զգա նույնիսկ այն բաների համար, որոնք իր վերահսկողության տակ չեն։ Օրինակ՝ «Եթե իսկապես սիրում էիր, այսպես չէիր անի», «Ես քո պատճառով եմ ինձ վատ զգում» և այլն։

2. Սահմանների անտեսում

Եթե ձեր «ոչ»-ը չի ընդունվում, ձեր ցանկությունները մշտապես երկրորդական են, կամ ձեզ մեղավոր են դարձնում ձեր սահմանների համար, ապա դա մանիպուլյացիայի ազդակ է։

3. Արժեզրկում 

Մանիպուլյատորը կարող է նվազեցնել ձեր ինքնավստահությունը, ծաղրել ձեր կարծիքը կամ փորձել ձեզ համոզել, որ առանց նրա դուք ոչինչ չեք կարող։

4. Գազլայթինգ (Gaslighting)

Սա հոգեբանական մանիպուլյացիայի ամենավտանգավոր ձևերից մեկն է։ Այն ներառում է ձեր իրականությունը, զգացմունքներն ու հիշողությունները կասկածի տակ դնելը։ Օրինակ՝ «Դա երբեք չի եղել», «Դու չես հասկանում ինչ ես խոսում», «Դու չափազանց զգայուն ես»։

5. Անվերջանալի արդարացումներ

Եթե դուք միշտ բացատրում եք, արդարանում կամ փորձում եք ապացուցել ձեր մտադրությունները, ապա հնարավոր է՝ ինչ–որ մեկը ձեզ վրա վերահսկողություն է սահմանում։

---

Ինչպե՞ս վերականգնվել և ազատվել մանիպուլյացիայից

Մանիպուլյացիայից դուրս գալը բուժման գործընթաց է, երբեմն դա ունենում են շատ խորը հետևանքներ՝ ինքնազգացողության կորուստ, ինքնագնահատականի  և վստահության անկում ։

1. Գիտակցում

Առաջին քայլը ճանաչելն է ՝ հասկանալը , որ մանիպուլացիայի եք ենթարկվում։ Սա արդեն ճանապարհի կեսն է։ Երբ հասկանում եք մեխանիզմները, դրանք սկսում են կորցնել իրենց ուժը։

2. Սահմանների վերականգնում

Այն ներառում է՝

• ասել «ոչ» առանց արդարանալու,

• հրաժարվել այն իրավիճակներից, որոնք ձեզ վնասում են,

• դադարել ընդունել մեղավորության անտեղի զգացումները։

  
  

3. Ինքնագնահատականի վերականգնում

Մանիպուլյացիան սովորաբար առաջին հերթին հարվածում է հենց ինքնագնահատականին։

 Վերականգնման փուլում կարևոր է․

• ինքնախնամքը,

• ձեր ուժեղ կողմերի ճանաչումը,

• առողջ սոցիալական միջավայրի ստեղծումը,

• իրական ցանկությունների հետ կապի վերականգնումը։

  
  

4. Մասնագիտական աջակցություն

Հոգեբանի հետ աշխատանքը հաճախ դառնում է ամենաարդյունավետ քայլը։

 Մասնագետը օգնում է․

• հասկանալ մանիպուլյացիոն դինամիկան,

• վերականգնել ինքնագնահատականը,

• ստեղծել պաշտպանական ռազմավարություններ,

• վերահսկել վախը և մեղքի զգացումը,

• վերակառուցել հոգեկան կայունությունը։

Շատ մարդիկ հասկանում են մանիպուլյացիան, բայց չեն կարողանում դուրս գալ դրա ազդեցությունից։ 

Այդ պատճառով, եթե զգում եք, որ դժվարանում եք․ կարող եք օգտվել մեր հոգեկան առողջության հարթակից, որտեղ կստանաք աջակցություն և անվտանգ միջավայր վերականգնվելու համար։

---

Նյութի բովանդակությունը ստուգվել և հաստատվել է մասնագետի կողմից։

Մեր հոդվածներում ներկայացված է թեմայի ընդհանուր նկարագրությունը՝ գաղափարի էությունից մինչև դրա հիմնական ուղղություններն ու նշանակությունը։ Այն տալիս է որոշակի հուշումներ և ուղղորդումներ: Ներառված են միայն հիմնական գաղափարն ու կարևոր եզրահանգումները, որոնք անհրաժեշտ են թեմայի գլխավոր իմաստը ներկայացնելու համար: